Entry 115

Gaya ng Buklaklak na Namumukadkad

Bumukas ka gaya ng bulaklak
na namumukadkad
Tingalain ang
bughaw na langit
Na anupa’t matatabingan
ng kulay gris at nagbabadyang
mga ulap
At matigmak
ng mahahapding patak
ng ulan—kay lamig
sa pakiramdam
Na siyang gugupo sa iyo
hanggang sa yumukod ka
sa lupa
Walang lakas at nadudumhan

Bumukas ka gaya ng bulaklak
At matuyo pagdaka

2017.10.09

This is the Filipino translation of the poem “Like a Flower in Bloom”.

Advertisements

Entry 114

Like a Flower in Bloom

Open up like a flower
in bloom
Look up to the
azure sky
That will soon be covered
by grey, foreboding
clouds
And be drenched
with painful drops
of rain—cold
as they are
Knocking you until
you bow
to the ground
Helpless and sullied

Open up like a flower
And shrivel soon after

 

2017.10.09

Entry 113

Intrapersonál

—Parito ka, aking Sarili.
Ano ang kinahinatnan
ng iyong paglalakbay
sa daigdig ng iba?
Nakatagpo ka ba
ng tatanggap sa iyo?
Nakapangusap ka ba
ng iibig sa iyo?
Kung wala’y magbalik
ka sa aking lamán
na matagal nang nananabik
sa mga bulong
ng iyong pagdaíng
dahil sa pigíl na sakít.
Walang iibig sa iyo
kundi akong naghihintay.
Hinayaan kitang maligaw
upang muli sa akin
ay magbalik,
dala ang iyong
natuyong luha
at napiping sigaw
at naupós na ningas.

—Ngunit káya ko pa
ang magpagala-gala
upang hanapin
ang di ko natitiyak.
Saká ako babalik
upang bigyan kang muli
ng búhay.

 

2017.03.28

Entry 112

It Didn’t Happen

I would rather listen to the fading echoes
That seemed to take shape as I wanted them to be
Than the murmuring aside of my psyche

I would pretend I could not care less
Just to save my esteem falling from the peak
But the devastation had already scourged me

I would seek the horizon however endless
Wishing to reach it somehow at twilight
Where everything appeared real yet tragic

I would simply pretend it didn’t happen
So the feigned truth remained as it was
That I stood here because you needed me

2017.03.28

Entry 111

Mula sa Buwan

Ang Mula sa Buwan ay kuwento ng katorpehan, ng dalawang lalaking umiibig sa isang dilag, ng wagas na pag-ibig na handang magsakripisyo at magkubli.

tórpe : 1. tunggák 2. dungô

tunggák : mahina ang ulo o nahihirapan o matagal umunawa

dungô : mahiyan dahil kulang ng tiwala sa sariling kakayahan

Hindi ako magbibigay ng pahapyaw sa kuwento dahil mas magandang panoorin ang musikál na ito nang wala kang inaasahang susunod na mangyayari. Ang tanging pahiwatig ay adaptasyon ito ng salin ng Cyrano de Bergerac (1897) ni Edmond Rostand.

Iniakma ni Pat Valera (direktor at mandudula) ang pangyayari sa mga kabataang kadete ng ROTC noong bago sumiklab ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Nakatulong ito sa pagsasalokal ng eksena – may elemento ng nasyonalismo, pag-ibig sa bayan. Ngunit ang pinakalundo nito ay ang unibersal na salaysay ng marangal na pagmamahal sa iniirog (sapagkat maraming uri ng pag-ibig o pagmamahal).

dsc_0509-copy

Si Cyrano (Boo Gabunada) kasama ang mga kadeteng pinamumunuan niya

Si Cyrano ay lihim na may pagtingin sa kababatang si Roxane, na siya namang may pagtingin naman sa bagong saltang si Christian. Ang mahirap, humingi ng tulong si Roxane kay Cyrano na ipaglapit silang dalawa ni Christian. Masaklap, hindi ba?

dsc_0514-copy

Tinanggap ni Cyrano ang pagkakaibigan ni Christian (Edward Benosa), bagaman sa katotohanan ay siya niyang karibal sa pag-ibig.

Torpe (dungô) si Cyrano sapagkat hindi niya maipagtapat ang pag-ibig kay Roxane dala ng hindi kaaya-ayang itsura. Torpe (tunggák) rin si Christian sapagkat mahina siyang maiparating ang saloobin gamit ang mga tamang salita bagaman napakaganda ng kanyang wangis. Kaya tinutulungan na lamang ni Cyrano si Christian na kumatha ng mga sulat at awit gamit ang makatang pananalita.

Ang pangunahing tanong na umiiral sa buong kuwento ay kung saan totoong umiibig si Roxane: sa mukha o sa diwa. Na kay Christian ang kakisigan at kagandahan; na kay Cyrano naman ang katalinuhan at kahusayan. Brains or brawn, isip o itsura, ikanga.

dsc_0521-copy

Ipinagtapat ni Roxane (KL Dizon) ang kanyang minamahal kay Cyrano.

Sa labinlimang awit sa musikal, tatlo ang totoong umantig ng aking damdamin. Mahusay ang titik at musika ng mga ito. Sa pakiwari ko’y ito rin ang magugustuhan ng nakararaming manonood. Ang musika ay likha ni William Elvin Manzano.

“Tinig sa Dilim”

Hinaharana ni Cyrano si Roxane bilang si Christian. Tanging tinig ang nauulinig ni Roxane sa madilim na bakurang iyon. Sa tinig ba siya umiibig o sa inaakalang katauhan ni Christian?

Maging ang buong daigdig ang ipalit
Hindi kapantay sa ‘king pag-ibig
At kahit anong yaman ang itapat
Walang kasinghalaga ang pusong hinahangad

dsc_0550-copy

Si Cyrano ang nagbibigay-tinig kay Christian upang marating ang puso ni Roxane.

“Matatapos Din”

Upang mabasag ang pagtatalo ng mga kadete na nahaharap sa digmaan, at upang buuing muli ang pagnanasa nilang lumaban at mabuhay, umawit si Christian. Sa gitna ng digmaan, na isang dako ng kawalang pag-ibig at pag-asa, parang mahika na sumisibol ang kakayahang magmahal, ang pag-asang makapiling muli silang mimamahalaga.

Matatapos din at mauunawaan
Kung ano ang saysay nitong labanan
Ang mahalaga hindi nating malimot
Na marunong pa rin tayong magmahal

dsc_0636

Ipinaalala ni Christian na may tutunguhin pa rin sila pagkatapos ng digmaan.

“Ang Sabi Nila”

Umaawit si Roxane sa kabila ng kanyang kabiguan at pangungulila. Nakukulong siya sa alaalang ayaw niyang mabura sa isip, dahilan upang hindi mapansin kung ano ang nasa harap ngayon.

Ang sabi nila
Bawat puso at kaluluwa
Ay may kaparehang itinakda

Ang sabi pa nila
Ay darating kung pagbibigyan
Ang pag-ibig na di mawawala

dsc_0654

Nabubuhay sa nakaraan roxabe sa tuwing binabalikan ang mga sulat sa kanya ni Cyrano (na nagkukubli bilang si Christian).

May kung ilang beses akong pinaiyak ng Mula sa Buwan. Anumang pader ng pagkamanhid ay guguho. Anumang pagpigil ng luha ay aapaw. Anumang tigas ng puso ay lalambot.

Bakit ba ikinubli ni Cyrano ang kanyang saloobin? Dahil sa ang pagmamahal niya ay tunay, dalisay, at wagas. Ngunit hindi ibig sabihin nito na hindi tunay ang pagtingin sa isa’t isa ng dalawang tauhan pa. Dangan lamang, mas pumapailanlang ang damdamin at mas nakahihigit ang pang-unawa ni Cyrano. Hindi ito dahil makata siya at magaling kumatha ng romantikong salita. Sa kabaligtaran siya pa nga ay umid at duwag, marahil dahil ayaw niyang masaktan ang iba o ayaw niya mismong masaktan. Nakahihigit ang pag-ibig ni Cyrano dahil kaya niyang magtiis at magbuwis ng kaligayahan para sa iba.

Bakit nga pala mula sa buwan? Dahil sa buwan ay walang sákit at hapdi. Nakatunghay lámang ito sa sansinukob at sa mga taong naririto, patuloy na nagbibigay ng liwanag at gumagabay sa dilim, dumarating at umaalis. Kahit di mo man pansin, alam mong nariyan siya upang magbigay ng inspirasyon sa tumitingin.

Entry 110

Bagong Taon

Naaalala ko noong bata pa ako, siguro nasa elementarya o hayskul, nagdiriwang ang lahat noong bisperas ng bagong taon. Nakaupo ako sa aming tindahan habang pinagmamasdan ang bakuran, na tanaw ang mga kapitbahay hanggang sa di-kalayuang kalye. Maingay ang paligid dahil nagpapaputok sila ilang oras bago pa magpalit ang taon sa hatinggabi.

Naroroon ako, walang imik na pinagmamasdan ang lahat. Naisip ko na noon na mabubuhay akong malungkot pagtanda. Hindi ko magawang makipagsaya kasama ng iba dahil para sa akin, parehong araw at gabi pa rin naman. Walang magbabago, gayon pa rin ang sikat ng araw at tanglaw ng buwan. Pareho pa rin naman ang pagkilos at paggawa ko o ng kalaro o ng kaklase o ng kapitbahay. Hindi ko maintindihan bakit gayon na lámang ang galak ng iba sa pagpapalit ng taon.

Petsa lang naman ang nag-iiba. Ang lahat ay pareho pa rin, simula noong unang panahon hanggang sa hinaharap. Siguro sa murang edad ko noon ay batid ko na na konsepto lámang ang oras at mga panahon. Ang daloy nito ay tuloy-tuloy at walang patlang, walang tigil. Tayo ang gumagawa ng mga bilang upang paghiwa-hiwalayin ang taon, buwan, linggo, oras, minuto, at segundo.

Para sa kalikasan, ang naturalesa, isang mahabang linya ang lahat, maaaring may simula, maaaring wala. Sa tao, tiyak na may simula at wakas. Gayundin ang sari-saring pakiramdam: ligaya, lungkot, dalamhati, pagkagiliw, pagkainis, galit, poot, maging pagwawalng-bahala. May simula at wakas ang mga ito.

Kaya ngayon, hayaan ninyong maramdaman kong muli ang lungkot tuwing bisperas ng bagong taon. Ito ang isang alaalang nais kong balikan at maramdaman tuwing ganitong panahon. Sa ganito bumabalik ako sa eksena ng isang bata na nakaupo sa sahig sa kanilang tindahan habang pinagmamasdan ang maingay na gabi sa labas.

Totoo ang naisip ko noon.

Masaya ako sa bawat kong kalungkutan.

Entry 109

Diyaryo

Sumasadya ako noon sa bayan upang bumili ng diyaryo pagkatapos ng klase sa hayskul. Siguro 30 minutong biyahe rin iyon sa jeep mula sa paaralan (at hindi mabigat ang trapiko). Lalakarin ko ang kahabaan ng Valencia Street papuntang palengke hanggang sa newspaper stand. Iilan lang naman ang mabibilhan ng diyaryo doon sa pagkakatanda ko.

Natatandaan kong namilì ako ng bibilhing unang diyaryo. Siyempre ayoko ng tabloid kayâ broadsheet ang kinuha ko kahit medyo mahal sa halagang 10 hanggang 12 piso. Hindi ko alam kung bakit, ngunit Inquirer ang nakakuha ng aking pansin. Kompara sa Star at Bulletin na may kulay, nanatiling black and white ang Inquirer. Mayroon lámang itong asul na masthead at grayscale na larawan. Dahil kakaiba siya, iyon na ang aking binili.

Kaya naman ako bumibili ng diyaryo noon ay dahil kailangan daw naming maging maalam sa current events, ayon kay Sir Guanzon, guro namin sa araling panlipunan. At kayâ naman tuwing hápon ako bumibili ay dahil sa hápon lang ang biyahe ng eroplano galing Maynila. Kaya pasong-pasô na ang balita sa telebisyon at radyo, saka pa lang babasahin sa diyaryo. Ganoon talaga noon sa Puerto Princesa. Paano na lang kaya sa ibang bayan sa Palawan? Nakapagbabasa pa kasya sila ng diyaryo nang hindi pa luma ang laman?

Kalaunan, lumipat din ako sa Star dahil sila ang ka-tie up sila ng ABS-CBN noong eleksiyon. Ang Inquirer naman ay sa GMA. At dahil loyal ako sa ABS-CBN, kailangang kong baguhin ang preperensiya ko.

Nakatambak lang sa bodega noon ang mga diyaryo. Sa totoo, hindi ko naman binabasa ito nang husto. Binibili ko lang sila. Siguro para may talaan ako ng kasaysayan. Hindi ko na rin alam ang kinahinantnan nila noong lumipat ako sa Baguio para magkolehiyo. Malamang tinapon silang lahat, parang paglimot ng mga tao ngayon sa kasaysayan ng ating bansa.

Sa ngayon, bumibili lamang ako ng diyaryo kung may isang napakahalagang pangyayari na gusto kong maipreserba sa pamamagitan ng inilimbag na papel. Paminsan binabasa ko, paminsan hindi na rin – may internet na rin kasi at mobile phone. Siyanga pala, bumalik na ako sa Inquirer.